Δύο φίλες κάνουν τηλεφωνικές φάρσες μόνο σε άνδρες – Ο λόγος

Ένα από τα πρώτα δείγματα μεταμοντέρνας γραφής στην ελληνική πεζογραφία, η «Φάρσα» της Έρσης Σωτηροπούλου, μεταφέρεται για πρώτη φορά στη σκηνή, σε δραματουργική επεξεργασία και σκηνοθεσία της Ασπασίας-Μαρίας Αλεξίου.

Το μυθιστόρημα, που πρωτοκυκλοφόρησε το 1982, ακολουθεί δύο φίλες, τη Ρένα και την Τίτι, οι οποίες ξεκινούν έναν μαραθώνιο τηλεφωνικών φαρσών, βάζοντας ουσιαστικά την υπόλοιπη ζωή τους σε παύση.

Κλεισμένες σε ένα αθηναϊκό εργένικο διαμέρισμα, τηλεφωνούν αποκλειστικά σε άνδρες, φορείς ενός υποτιθέμενου κύρους, και επινοούν συνεχώς νέες ταυτότητες και προσωπεία.

Μέσα από αυτό το παιχνίδι αντιδρούν στον κοινωνικό συντηρητισμό, δοκιμάζουν τα όρια της πραγματικότητας και επιχειρούν να διαχειριστούν το πένθος, την κοινή τους ιστορία, τις επιθυμίες και τις αγωνίες τους.

Δύο γυναίκες, αναρίθμητες ταυτότητες

Οι προσωπικότητες των δύο ηρωίδων διαπλέκονται διαρκώς, χωρίς να είναι πάντα σαφές πού τελειώνει η μία και πού αρχίζει η άλλη.

Την ίδια στιγμή, η ίδια η αφήγηση αυτοϋπονομεύεται, λοξοδρομεί και αρνείται τη γραμμικότητα, αφήνοντας ανοιχτό το ερώτημα για το τι συμβαίνει πραγματικά και τι ανήκει στη φαντασία.

Η παράσταση στήνεται ως ένα έργο δωματίου για δύο γυναίκες που μεταμορφώνονται συνεχώς σε άλλες, γκρεμίζοντας τα σύμβολα και τις αξίες της μικροαστικής ευπρέπειας και ηθικής.

Κατοικούν προσωρινά άλλες φωνές και ταυτότητες, παραμερίζοντας αλλά και διευρύνοντας τη δική τους, ώστε να συνυπάρξουν με τον έξω κόσμο και τις αντιφάσεις του. Το αποτέλεσμα κινείται ανάμεσα στην επιθετικότητα και την επιθυμία, στο κωμικό και το μελαγχολικό.

«Μια φάρσα πετυχαίνει μόνο όταν μπάζει τον άλλο σ’ ένα διαφορετικό κόσμο παράλληλο με τον δικό του αλλά διαμετρικά αντίθετο».

Ο Νάνος Βαλαωρίτης είχε χαρακτηρίσει τη «Φάρσα» ως «το Μανιφέστο της επαναστατημένης γυναίκας», σημειώνοντας ότι η επαναστατική πράξη του βιβλίου βρίσκεται στην υπονόμευση της ανδρικής εξουσίας μέσα από τη γελοιοποίηση και το γέλιο.

Σημείωμα της Ασπασίας-Μαρίας Αλεξίου για το NEWS 24/7

Ανατρέχοντας σε σημειώσεις γραπτές και νοερές σχετικά με την παράσταση κρατάω τα εξής: επιθετικότητα και ερωτισμός, επιθυμία για δημιουργία/καταστροφή, έλξη και απώθηση, τα τραγούδια του Eddie Dark, οι Ηλίθιοι του Τρίερ, το αντίθετο της έκρηξης, η κατάρρευση, “You put your disease in me”, η φωνή.

Πριν από κάποια χρόνια ξεκίνησα να διαβάζω τη Φάρσα της Έρσης Σωτηροπούλου, έχοντας ήδη διαβάσει και απολαύσει το Ζιγκ ζαγκ στις νεραντζιές, την Εύα, το Τι μένει από τη νύχτα, το Δαμάζοντας το κτήνος, το Μπορείς; (και έκτοτε κι άλλα απ’ τα βιβλία της). Στις ατέρμονες τηλεφωνικές φάρσες των δύο ηρωίδων – πάντα μόνο προς άνδρες, φορείς ενός υποτιθέμενου κύρους – αναγνώρισα κάτι οικείο: την απόπειρα μέσα από την οικειοποίηση άλλων φωνών να βρει κανείς τη δική του και κυρίως να παίξει με το τι θα μπορούσε να είναι αυτή η φωνή. Ίσως αυτός να είναι ένας από τους λόγους που εγώ ασχολήθηκα με το θέατρο. Η αίσθηση ότι η «φωνή», ο εαυτός, είναι κάτι που αλλάζει και κάτι με το οποίο μπορεί κανείς να πειραματιστεί.

Η Ρένα προσπαθεί να γράψει το μυθιστόρημά της, ψάχνει τον τρόπο να μιλήσει για την αποσύνθεση, για τον χειμώνα, για τον έρωτα, για τον θάνατο του πατέρα, για τα όσα ζει και τα όσα την απασχολούν. Η Τίτι βγαίνει με τον Νίκο, έναν μάλλον αδιάφορο νεαρό, είναι συνένοχη της Ρένας στις φάρσες και η καλύτερη παρέα μέχρι που βαριέται, γιατί όταν η μία βαριέται, η άλλη θέλει να τηλεφωνήσει περισσότερο από κάθε άλλη φορά.

Αυτός ο κόσμος, η γραφή της Σωτηροπούλου με τις συνεχείς ανατροπές αλλά και την τρομερή συνοχή και δύναμη, με γοήτευσε, ήθελα οπωσδήποτε να δουλέψω πάνω σε αυτό το κείμενο. Άρχισα να χαρίζω το βιβλίο στους φίλους και τις φίλες μου και να το ονειρεύομαι.

Τώρα, η παράστασή μας έχει λάβει σάρκα και οστά, οι περίπου 300 σελίδες του μυθιστορήματος έχουν συμπυκνωθεί σε μια παράσταση 90 λεπτών (89΄ για να είμαι ακριβής). Κυρίως, από τη μοναχική διαδικασία της ανάγνωσης, πέρασα στη διαδικασία της δοκιμής, του διαλόγου και της πρόβας με τους συντελεστές και τις ηθοποιούς μέσα από την οποία δοκιμάζονται όλα τα a priori σχέδια και οι σκέψεις που δεν έχουν λάβει μορφή.

Μαζί θυμηθήκαμε τις φάρσες που κάναμε εμείς, συζητήσαμε για τη σχέση των δύο ηρωίδων –που ίσως και να είναι μία–, αναρωτηθήκαμε πότε γίνεται πιο αστεία μια φάρσα αλλά και πώς θα ήταν αν όλη η παράσταση ήταν, υπό μία έννοια, μια φάρσα προς τους θεατές (και προς εμάς;) και κλειστήκαμε στην Κάμιρο, ένα θέατρο στην Κυψέλη, όπως οι δύο φίλες κλείνονται στο διαμέρισμα της Ρένας με όπλο τους ένα τηλέφωνο που συνεχίζει να λειτουργεί ακόμα και όταν όλα τα άλλα αντικείμενα αχρηστεύονται.

Αυτή η παράσταση δεν θα μπορούσε να γίνει χωρίς την ουσιαστική στήριξη της Έρσης Σωτηροπούλου.

Συντελεστές

Δραματουργική επεξεργασία – Σκηνοθεσία: Ασπασία-Μαρία Αλεξίου
Δραματουργία – Σκηνικό – Κοστούμια – Φωτογραφίες: Σωτήρης Βασιλείου
Μουσική σύνθεση: Γιώργος Ραμαντάνης (Lowtronik)
Επιμέλεια κίνησης: Νικόλας Χατζηβασιλειάδης
Σχεδιασμός φωτισμών: Μαρία Γοζαδίνου
Βοηθός σκηνοθέτριας: Εύα Γκάνα
Οργάνωση παραγωγής: Όλγα Τσατσούλη
Υπεύθυνη επικοινωνίας: Ευαγγελία Σκρομπόλα
Social Media: Social Wave

Παίζουν: Αθηνά Παπαδάκη, Ελίνα Ρίζου

Παραγωγή: MERLIN MERLIN MERLIN ΑΜΚΕ

Πληροφορίες

Κάμιρος
Ιθάκης 32, Αθήνα

Για 10 παραστάσεις
Από 19 Οκτωβρίου έως 11 Νοεμβρίου

Κάθε Δευτέρα και Τρίτη
και Τετάρτη 4 και 11 Νοεμβρίου

Ώρα έναρξης: 21:00

Τιμές εισιτηρίων:
15€ κανονικό
12€ φοιτητικό / άνω των 65 ετών
5€ ατέλειες & κάρτα ανεργίας

Η παράσταση απευθύνεται σε θεατές άνω των 16 ετών.

Προπώληση: ticketservices.gr/event/farsa

Τηλεφωνικές κρατήσεις & πληροφορίες:
211 7251384, 6989945228
11:00-15:00 & 18:00-21:00

Το μυθιστόρημα Η Φάρσα της Έρσης Σωτηροπούλου κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Πατάκη.