Η μεγάλη πληγή της χώρας, η Αθήνα, και τα γιατροσόφια των κομμάτων

Ω, ναι! Τα κόμματα έχουν προτάσεις για την Αθήνα. Προτάσεις για το κυκλοφοριακό, την στέγαση, το περιβάλλον-και πάει λέγοντας. Και δεν αντιλαμβάνονται -ή δεν καταλαβαίνουν- ότι όλα αυτά είναι γιατροσόφια για μια ανίατη πόλη που σέρνει τη χώρα στον γκρεμό.

Στην ίδια ρότα και αρκετοί επιστήμονες καλών προθέσεων(συγκοινωνιολόγοι, πολεοδόμοι, αρχιτέκτονες κ.α.), οι περισσότεροι εκ των οποίων προτείνουν βελτιώσεις π.χ. για το κυκλοφοριακό αλλά δεν αντιμετωπίζουν την Αθήνα σαν αυτό που είναι.

Δηλαδή, ως μια πόλη-τέρας που έχει εγκλωβίσει τον μισό πληθυσμό της Ελλάδος στον εγκληματικό ιστό της με τραγικές επιπτώσεις στη ζωή των κατοίκων της. Επιπτώσεις οικονομικές, κοινωνικές, ψυχολογικές κ.α.

Μια πόλη που απομυζά όχι μονάχα σημαντικά κεφάλαια απολύτως αναγκαία για μια παραγωγική επαρχία, αλλά απομυζά ταυτόχρονα τους χυμούς των ανθρώπων, που αλαφιασμένοι ζούν σε κατάσταση διαρκούς νευρικής κρίσης.

Μια πόλη που δεν σώζεται πια ούτε με βελτιωτικές προτάσεις για το κυκλοφοριακό, ούτε με τα γιατροσόφια των κομμάτων για την στέγαση, τις συγκοινωνίες κλπ.

Φλυαρούν ακατάπαυστα όλα τα κόμματα και μιλάνε για την ανάγκη να βρεί σφυγμό ξανά η επαρχία, να ενισχυθεί ο πρωτογενής τομέας κλπ κλπ. Φλυαρίες και μισόλογα. Καμμία σοβαρή επεξεργασία για το πώς θα επιστρέψουν οι άνθρωποι στην επαρχία, ειδικά οι νέοι, που ψωμοζούν δουλεύοντας γκαρσόνια στην εστίαση, σεκιουριτάδες, υπάλληλοι στα βενζινάδικα.

Επεξεργασία και Σχέδιο σημαίνουν οικονομικά κίνητρα για να φύγει κόσμος από την Αθήνα, επενδύσεις και παραγωγικές μονάδες στην επαρχία, φοροελαφρύνσεις, κινητοποίηση και συγχρονισμός κεντρικής διοίκησης και Τοπικής Αυτοδιοίκησης κ.α.

Αλλά ποιο κόμμα θα εγκαταλείψει τις βολικές ευκολίες των εξαγγελιών, έστω θετικών και υλοποιήσιμων, και τα μεγάλα λόγια για την προοπτική της χώρας και να θέσει υπόψιν της κοινωνίας ένα ριζοτομικό, μακράς πνοής σχέδιο απαλλαγής της χώρας από την γάγγραινα της Αθήνας; Κανένα.

Και κανένας επίδοξος πρωθυπουργός δεν θα θυσιάσει την προοπτική της εξουσίας μιλώντας για την μοναδική οδό σωτηρίας της χώρας, την Από-Αττικοποίηση(παρακάτω, εκτενής αναφορά).

Εφιάλτης και επιπτώσεις

«Η Αθήνα κινδυνεύει σε λίγα χρόνια να μετατραπεί σε έναν απέραντο Κηφισό», είπε στο ΟPEN o συγκοινωνιολόγος Γιώργος Γιαννής. Σε ανάλογο ρεπορτάζ, στο «Εthnos.gr» διαβάζουμε τα εξής: «Η καθημερινή μετακίνηση στους δρόμους της Αθήνας έχει μετατραπεί σε μια αδιάκοπη δοκιμασία υπομονής για χιλιάδες οδηγούς, με τους χάρτες της πόλης να παραμένουν σταθερά “κόκκινοι”. Η Λεωφόρος Κηφισού αποτελεί τον πλέον επιβαρυμένο οδικό άξονα της Αθήνας, καταγράφοντας καθημερινά περισσότερες από 260.000 διελεύσεις οχημάτων.

Σύμφωνα με στοιχεία του 2024, ο χαμένος χρόνος των οδηγών εξαιτίας των καθυστερήσεων υπολογίζεται σε περίπου 6,5 εκατομμύρια ώρες ετησίως, ένα μέγεθος που μεταφράζεται σε οικονομικό κόστος έως και 90 εκατ. ευρώ τον χρόνο. Παράλληλα, λόγω του υπερφορτωμένου δικτύου, η πραγματική ροή των οχημάτων μειώνεται κατά 20%, καθώς η συμφόρηση αποθαρρύνει ή δυσχεραίνει τις μετακινήσεις».

Θετικές προτάσεις, αλλά…

Ο συγκοινωνιολόγος, περιβαλλοντολόγος και συγγραφέας Σταύρος Κωνσταντινίδης, με αφορμή το φρέσκο βιβλίο του(Κυκλοφοριακό: Υπάρχει λύση; 100 προβλήματα, 100 προτάσεις-εκδ.Επίκεντρο), μίλησε στον δικό μας Σταύρο Διοσκουρίδη (Explainer Podcast), ο οποίος σημειώνει: «Στον πυρήνα του(σ.σ. το βιβλίο) περιλαμβάνει έναν πρακτικό Οδηγό Σχεδιασμού, προτείνοντας άμεσες, χαμηλού κόστους παρεμβάσεις βιώσιμης κινητικότητας -όπως ανασχεδιασμό διασταυρώσεων, σχολικούς δακτυλίους, ποδηλατοδρόμους και κυκλικούς κόμβους- που επιφέρουν πολλαπλασιαστικά οφέλη για την οδική ασφάλεια, το περιβάλλον και την ανθεκτικότητα των πόλεων».

…Αλλά χρειάζεται μια επανάσταση

Πριν από έναν χρόνο, ο κ.Κωνσταντινίδης μιλώντας στον Μπάμπη Καλογιάννη («Athens Voice») αναφέρθηκε στα προβλήματα που μαστίζουν την Αθήνα και τη χώρα, και διατείνεται οτι «χρειάζεται μια μικρή επανάσταση».

Αντιγράφουμε: «Ως χώρα έχουμε προχωρήσει σημαντικά στο περιβαλλοντικό θεσμικό πλαίσιο, είμαστε όμως καθυστερημένοι στο Πολεοδομικό και το Συγκοινωνιακό. Το κυκλοφοριακό είναι ένα μεγάλο περιβαλλοντικό και κοινωνικό πρόβλημα που στοιχίζει στην οικονομία και έχει ισχυρές ανθρωπογενείς επιπτώσεις. Όμως δεν αντιμετωπίζεται υπό αυτήν την οπτική.

Δεν υπάρχει συντεταγμένη πολιτική. Το πρόβλημα αντιμετωπίζεται με διοικητικές δομές του ’80 και κατακερματισμένες αρμοδιότητες μεταξύ υπηρεσιών. Χρειάζεται μια μικρή επανάσταση ριζικής αλλαγής του μοντέλου, επαναπροσδιορισμό εξ’ αρχής του βιώσιμου και πράσινου μοντέλου που θέλουμε να υπηρετήσουμε. Προς το παρόν τέτοιο μοντέλο δεν έχει διατυπωθεί ούτε καν στρατηγικά από κανένα κόμμα.

Παραγωγικές επενδύσεις χωρίς λυμένα τα θεσμικά αυτά θέματα δεν μπορούν να υπάρξουν. Σήμερα ένας ξένος επενδυτής που θέλει να αναπτύξει κάποια επιχείρηση συσχετισμένα με την αγορά γης, θα φάει τα μούτρα του στην πολυπλόκαμη και αδιανόητα αργή γραφειοκρατία».

Από-Αττικοποίηση: Η μόνη λύση

Τον Ιανουάριο του 2026, ο Γιάννης Ραγκούσης έγραψε ένα εξαιρετικό άρθρο (στο Documento) μιλώντας για την Από-Αττικοποίηση και τη νέα χωρική διάρθρωση της χώρας.Παραθέτουμε εισαγωγικό απόσπασμα: «Η μεταπολεμική, μονοκεντρική, αθηνοκεντρική ανάπτυξη υπήρξε η βαθύτερη ρίζα πολλών από τα σημερινά μας αδιέξοδα. Η χώρα οικοδόμησε ένα μοντέλο στο οποίο η Αθήνα απορρόφησε ανθρώπους, πόρους και ευκαιρίες, ενώ η περιφέρεια –ο φυσικός χώρος της παραγωγής– απογυμνώθηκε και συνεχίζει να απογυμνώνεται, δημογραφικά, οικονομικά και κοινωνικά.

Η 2η μικρή προοδευτική επανάσταση οφείλει να αφορά σε μια νέα χωρική διάρθρωση της ελληνικής κοινωνίας. Σε μια νέα γεωγραφική ισορροπία, η οποία να είναι ευθέως συνδεδεμένη με την Ελλάδα που παράγει. Πρόκειται για την ανάγκη αποαττικοποίησης και γενικότερα αποαστικοποίησης της Ελλάδας».

Συγκεκριμένες προτάσεις

Στο άρθρο αυτό ο Γιάννης Ραγκούσης παραθέτει συγκεκριμένες, υλοποιήσιμες προτάσεις. Είναι οι ακόλουθες:

1. Χρειαζόμαστε μια βαθιά τομή: Μια νέα ριζοσπαστική, προοδευτική αρχιτεκτονική της φορολογικής, μισθολογικής και πολιτικής ασφαλιστικών εισφορών, σε δημόσιο και ιδιωτικό τομέα, βασισμένη στην οριζόντια αρχή: «όσο πιο μακριά από την Αττική τόσο μεγαλύτερη η μείωση των φορολογικών συντελεστών και των ασφαλιστικών εισφορών, τόσο πιο μεγάλη η αύξηση μισθού».
2. Σε θεσμικό και νομοθετικό επίπεδο χρειαζόμαστε πρωτοβουλίες με πραγματικό αντίκτυπο.
   Η όποια σημερινή κυβερνητική πολιτική στέγης ενισχύει τη ζήτηση κι όχι την προσφορά, με αποτέλεσμα αναπόφευκτα να αυξάνει τις τιμές.
   Χρειαζόμαστε μια αντίστροφη λογική: πολιτικές που αυξάνουν την προσφορά στέγης εκτός Αττικής. Οι πολιτικές στέγασης δεν είναι μόνο κοινωνικές πολιτικές, αποτελούν και εργαλείο χωρικής αναδιάρθρωσης.
   Ο πρώτος μεγάλος στόχος λοιπόν πρέπει να είναι: Κατασκευή 100.000 κοινωνικών κατοικιών στην περιφέρεια μέσα σε μια δεκαετία. Η Ολλανδία διαθέτει 2,3 εκατ. κοινωνικές κατοικίες, ενώ η Γαλλία 5 εκατομμύρια. Η Ελλάδα αντίθετα έχει ουσιαστικά μηδενικό απόθεμα.
   Οι δε πρόσφατες φορολογικές παρεμβάσεις της κυβέρνησης, όπως η μείωση του ΕΝΦΙΑ στα χωριά, είχαν, όπως ήταν αναμενόμενο, μηδενικό αποτέλεσμα στην αναστροφή του πληθυσμιακού ρεύματος.
3. Νέα προγράμματα «Σπίτι»: αποκλειστικά για την Περιφέρεια.
   Σε αντίθεση με τον προσανατολισμό των προγραμμάτων «Σπίτι 1&2&3», αλλά και όσων σχετικών προγραμμάτων συνεχίζουν να ανακοινώνονται από την κυβέρνηση, τα επόμενα σχετικά προγράμματα να αφορούν αποκλειστικά δήμους της περιφέρειας.
   Ένα νέο πρόγραμμα «Σπίτι» να αφορά αποκλειστικά την απόκτηση ή ανακαίνιση σπιτιού, από τα χιλιάδες κληρονομικά ακίνητα που ρημάζουν στα χωριά. Ένα νέο πρόγραμμα «Σπίτι», να σχεδιαστεί αποκλειστικά για νέους κτηνοτρόφους και αγρότες που θα εγκατασταθούν στην περιφέρεια και θα κάνουν έναρξη επαγγέλματος με αγορά ζώων και αγρών, μαζί με δάνειο έναρξης επαγγέλματος άτοκης εξόφλησης.
   Αυτό δεν είναι κοινωνική πολιτική, είναι πολιτική στήριξης της παραγωγικής Ελλάδας με κοινωνικό πρόσημο.
4. Τέλος στο συμβολικό επίπεδο, ας ξεκινήσουμε από εκεί όπου η πολιτική στέλνει μήνυμα: από τη μεταφορά του Γεωπονικού πανεπιστημίου και του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης από την Αττική στην περιφέρεια. Μια κίνηση που θα σηματοδοτήσει ότι η Ελλάδα της παραγωγής δεν είναι ρητορική, αλλά εθνική προτεραιότητα.
   Παράλληλα, ας προχωρήσουμε επιτέλους σε σημαντική αύξηση της χρηματοδότησης προς τους Καλλικρατικούς δήμους της περιφέρειας, οι οποίοι για χρόνια έχουν αφεθεί χωρίς στήριξη, παρότι αναφέρονται και καταλαμβάνουν τους κατεξοχήν χώρους πρωτογενούς και δευτερογενούς παραγωγής».

…Αυτά έγραψε ο Ραγκούσης. Αλλά ποιος ν΄ακούσει; Τα κόμματα λείπουν ταξίδι στον κόσμο του ελάχιστου. Δηλαδή στην άγονη επικράτειά τους…