Τάνια Τρύπη: Μπορεί να ταξιδεύουμε στα σκοτάδια μας, αλλά λατρεύουμε το φως

Αφετηρία αυτής της διαδρομής υπήρξε η θεατρική παράσταση «Λουλούδια Τσακισμένα», ένα έργο που δημιουργήθηκε ως χώρος έκφρασης, εμπιστοσύνης και ενδοσκόπησης. Μέσα από τη συνεργασία με επαγγελματίες, θεραπευόμενους και όλους τους ανθρώπους που συμμετείχαν, η ομάδα οδηγήθηκε σταδιακά σε μια ζωντανή δημιουργική διαδικασία που εξελίχθηκε και τους εξέλιξε.

Το ντοκιμαντέρ αποτυπώνει όσα έζησαν οι συμμετέχοντες κατά τη διάρκεια της προετοιμασίας και του ανεβάσματος της παράστασης. Καταγράφει στιγμές, συναισθήματα, σκέψεις και την πορεία μιας ομάδας που ξεκίνησε σαν «άγραφα χαρτιά» και μέσα από την εμπιστοσύνη κατάφερε να εκφραστεί, να ανοιχτεί και να συνδεθεί.

Πρόκειται για ένα ταξίδι στον πυρήνα του ανθρώπου μια θεατρική διαδρομή, αλλά και μια διαδικασία ενδοσκόπησης που υπενθυμίζει τη δύναμη της τέχνης ως μέσο έκφρασης και θεραπείας.
Μετά την παρουσίασή του στην Ελλάδα, το project συνεχίζει το ταξίδι του αυτές τις ημέρες και εκτός συνόρων, με τη θεατρική παράσταση «Λουλούδια Τσακισμένα» να ταξιδεύει στις Βρυξέλλες.
Το σημαντικότερο μήνυμα που μεταφέρει τόσο το ντοκιμαντέρ «ιασις επί σκηνής» όσο και η παράσταση «Λουλούδια Τσακισμένα» είναι πως χρειάζεται να μιλάμε, να εκφραζόμαστε και να θυμόμαστε ότι δεν είμαστε μόνοι. Πάντα υπάρχει ελπίδα και πάντα υπάρχει δρόμος προς τη θεραπεία.

H Τάνια Τρύπη, ψυχή της σύλληψης μα και της εκτέλεσης, δίνει τις δικές της απαντήσεις για τόσο καίρια ζητήματα που δυστυχώς ζούμε ακόμη.

Αλήθεια, πώς προέκυψε η αρχική ιδέα και επιθυμία σας να συνεργαστείτε με την ΙΑΣΙΣ και τελικά να φέρετε την τέχνη σε επαφή με την ψυχική υγεία;

Σε επαφή με την IASIS με έφερε ο πολύ αγαπημένος μου φίλος, ο Στέφανος Αλεβίζος, ο οποίος είναι ψυχολόγος και εργάζεται στον φορέα. Γνωρίζοντας πόσο ευαισθητοποιημένη είμαι σε θέματα ψυχικής υγείας, αλλά και πόσο αφοσιωμένη είμαι στην τέχνη μου, θεώρησε πως αυτή η συνεργασία θα μπορούσε να έχει ουσιαστικό αντίκτυπο.

Όταν συναντήθηκα με τον Νίκο Μαλτά, που ηγείται της IASIS, διαπιστώσαμε αμέσως ότι μοιραζόμασταν το ίδιο όραμα. Εγώ ήθελα να αξιοποιήσω την τέχνη μου για να συμβάλω στον τομέα της ψυχικής υγείας και εκείνος επιθυμούσε ακριβώς το ίδιο. Είχαμε έναν κοινό στόχο: να προσφέρουμε μέσα από την τέχνη. Έτσι ξεκίνησαν όλα. Νομίζω πως ήταν η κατάλληλη στιγμή και για τους δύο, γιατί πιστεύω βαθιά ότι οφείλουμε να προχωράμε μπροστά και να προσφέρουμε.

Υποθέτω πως τα σημαντικότερα μηνύματα που θέλετε να περάσετε μέσα από το ντοκιμαντέρ “«Ίασις επί σκηνής»: Όταν το θέατρο γίνεται θεραπευτικός χώρος έκφρασης” αλλά και την παράσταση «Λουλούδια Τσακισμένα» είναι ότι πρέπει να μιλάμε και ότι υπάρχει ελπίδα και θεραπεία για όλα. Πιστεύετε ότι τελικά, η τέχνη μπορεί να αφυπνίσει καθοριστικά;

Τα σημαντικότερα μηνύματα που θέλουμε να περάσουμε μέσα από το ντοκιμαντέρ «IASIS επί Σκηνής», αλλά και την παράσταση «Λουλούδια Τσακισμένα», είναι ότι πρέπει να μιλάμε, ότι δεν είμαστε μόνοι και ότι πάντα υπάρχει ελπίδα και θεραπεία.

Πιστεύω πως η τέχνη μπορεί πραγματικά να αφυπνίσει, να καλλιεργήσει, να απεγκλωβίσει, να ανακουφίσει και, πολλές φορές, να λειτουργήσει θεραπευτικά. Είτε πρόκειται για θέατρο, μουσική, εικαστικά ή οποιαδήποτε άλλη μορφή έκφρασης, η τέχνη έχει τη δύναμη να αγγίζει βαθιά τον άνθρωπο και να τον βοηθά να έρθει πιο κοντά στον εαυτό του.

Τα «Λουλούδια Τσακισμένα» αναφέρονται σε κάθε μορφή βίας. Το ντοκιμαντέρ καταγράφει τη διαδρομή που ακολουθούν οι ωφελούμενοι μαζί με εμένα, αλλά και με την ομάδα των επαγγελματιών ψυχικής υγείας — ψυχολόγους, κοινωνικούς λειτουργούς και άλλους ειδικούς. Μέσα από τη διαδικασία της τέχνης καλούνται να ανακαλύψουν περισσότερα για τον εαυτό τους και να προχωρήσουν σε μια ουσιαστική ενδοσκόπηση.
Στόχος είναι να βουτήξουμε στον πυρήνα μας, να φέρουμε στο φως σκέψεις, συναισθήματα και εμπειρίες που ίσως έχουν ξεχαστεί ή παραμείνει βαθιά κρυμμένα, να τα αναγνωρίσουμε, να τα φωτίσουμε και τελικά να τα απαλύνουμε.

Πώς νιώθετε εσείς και πώς νιώθουν οι ίδιοι και οι οικείοι τους όταν βλέποντας προσωπικές ιστορίες να ζωντανεύουν στη σκηνή;

Τα «Λουλούδια Τσακισμένα», καλώς ή κακώς, λειτουργούν ως ένας καθρέφτης της κοινωνίας μας. Η παράσταση βασίζεται σε όλες τις μορφές κακοποίησης από τη σεξουαλική κακοποίηση παιδιών μέχρι τη γυναικοκτονία και πολλές άλλες εκφάνσεις βίας. Από τη στιγμή που η τέχνη γίνεται καθρέφτης της πραγματικότητας, ο θεατής αναπόφευκτα θα βρει μέσα της κάτι που τον αφορά. Ίσως προσωπικά, ίσως μέσα από κάποιον άνθρωπο του περιβάλλοντός του.

Και πολλές φορές η μεγαλύτερη δυσκολία είναι να μην αντιλαμβάνεσαι ότι βρίσκεσαι μέσα σε μια κακοποιητική κατάσταση. Μου έχουν πει θεατές ότι μέσα από την παράσταση συνειδητοποίησαν ξαφνικά: «Αυτό που βλέπω στη σκηνή αφορά εμένα». Αυτή η αναγνώριση είναι ίσως το πρώτο και πιο σημαντικό βήμα. Αν ένας άνθρωπος καταλάβει τι του συμβαίνει και βρει τη δύναμη να ζητήσει βοήθεια, τότε αισθάνομαι ότι έχουμε πετύχει κάτι πραγματικά ουσιαστικό.

Τι ανακαλείτε ως πιο συγκινητικό σχόλιο ή αντίδραση;

Δεν μπορώ να ξεχωρίσω μία συγκεκριμένη στιγμή, γιατί σχεδόν κάθε εμπειρία είναι βαθιά συγκινητική. Αυτό που με συγκινεί περισσότερο είναι να βλέπω τους ανθρώπους να ανθίζουν μέσα από αυτή τη διαδικασία. Να τους βλέπω να ανοίγονται, να εκφράζονται και να εξελίσσονται.

Αυτό συμβαίνει τόσο στους ωφελούμενους και τους οικοτρόφους μας όσο και στους ίδιους τους επαγγελματίες ψυχικής υγείας. Μέσα από τη θεατρική διαδικασία, πολλές φορές οι επαγγελματίες καλούνται να μπουν στη θέση των ανθρώπων που στηρίζουν καθημερινά. Να βιώσουν συναισθήματα και καταστάσεις από μια διαφορετική οπτική γωνία.

Αυτό ενισχύει ακόμη περισσότερο την ενσυναίσθησή τους και τους βοηθά να κατανοήσουν βαθύτερα τόσο τους άλλους όσο και τον ίδιο τους τον εαυτό. Και αυτό είναι εξαιρετικά πολύτιμο.

Πώς εξελίχθηκε το project και ποιες στιγμές της πορείας αυτής μπορείτε να μας αναφέρετε ως πιο καίριες και για εσάς, συναισθηματικά έντονες;

Ούτε εδώ μπορώ να ξεχωρίσω μία συγκεκριμένη στιγμή. Αυτό είναι το δεύτερο project που υλοποιούμε και κάθε μάθημα, κάθε πρόβα, είναι μια διαφορετική εμπειρία.

Κάθε φορά ανακαλύπτουμε καινούργια πράγματα. Η διαδικασία είναι ανεξάντλητη και αυτό είναι που κρατά το ενδιαφέρον, αλλά και την αδρεναλίνη μας, στα ύψη. Δεν υπάρχει τίποτα δεδομένο. Όλα ανακαλύπτονται εκ νέου κάθε φορά. Και αυτό είναι υπέροχο, αλλά και πολύ εντυπωσιακό.

Τι ελπίζετε να νιώσουν ή να σκεφτούν οι θεατές μετά την προβολή του ντοκιμαντέρ και την εμπειρία της παράστασης; Ελπίζετε να «ανοίξει» την ψυχή του και περισσότερος κόσμος;

Ελπίζω να ανοίξουν την ψυχή τους. Να μπορέσουν να μιλήσουν όσοι το έχουν ανάγκη, αλλά και όσοι δεν έχουν ακόμη συνειδητοποιήσει ότι το έχουν ανάγκη.

Γιατί σίγουρα υπάρχουν αυτιά που μπορούν να τους ακούσουν. Και αυτό είναι πολύ σημαντικό. Κάποτε, πριν από μερικά χρόνια, ίσως να μην ήξερες πού να απευθυνθείς. Σήμερα υπάρχουν φορείς, υπάρχουν άνθρωποι, υπάρχουν ειδικοί που μπορούν να σε βοηθήσουν.

Είτε είσαι ένας άνθρωπος με εύθραυστη ψυχή, είτε έχεις βιώσει κακοποίηση ψυχολογική ή σωματική υπάρχουν άνθρωποι που μπορούν να σταθούν δίπλα σου.

Η ίδια, θα εκθέτατε στη σκηνή μια προσωπική σας ιστορία;

Εν δυνάμει, είμαι μέσα σε όλες τις ιστορίες, γιατί τις έχω γράψει. Οπότε, κατά κάποιον τρόπο, κάνω κι εγώ ένα πολύ προσωπικό και αγαπημένο ταξίδι.
Μαζί με την υπέροχη ομάδα που έχουμε, ταξιδεύουμε μέσα στα σκοτάδια μας, μαθαίνουμε να τα αγαπάμε, αλλά πάντα λατρεύουμε το φως. Και στο τέλος, πάντα βγαίνουμε στο φως.