Στα κέντρα δεδομένων “παίζεται” η ψηφιακή ανεξαρτησία της Ευρώπης και της Ελλάδας

Φανταστείτε μία στοίβα από ρούχα για σιδέρωμα. Κάτω, κάτω είναι τα σεντόνια, έπειτα τα παντελόνια, οι μπλούζες και από πάνω εσώρουχα και μετά κάλτσες. Οτιδήποτε έχει να κάνει με την σύγχρονη ψηφιακή τεχνολογία, από το Ίντερνετ μέχρι τις εφαρμογές στο κινητό σας, βασίζεται σε μία αντίστοιχη στοίβα – την τεχνολογική στοίβα.

Στη βάση της πυραμίδας βρίσκονται οι κρίσιμες πρώτες ύλες, μέταλλα και ορυκτά, που είναι απαραίτητα για τη σύγχρονη ψηφιακή εποχή, την πράσινη μετάβαση, τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, την ηλεκτροκίνηση και την αμυντική βιομηχανία. Ακολουθούν οι ημιαγωγοί και τα τσιπάκια που χρησιμοποιούνται στους επεξεργαστές, στις μνήμες και οτιδήποτε άλλο βρίσκεται στις πλακέτες. Στην συνέχεια τα δίκτυα που προσφέρουν την διασύνδεση των συστημάτων και αποτελούνται από τα καλώδια των τηλεπικοινωνιών που συνδέουν ηπείρους και φτάνουν μέχρι το πριζάκι του τηλεφώνου και του router στο σπίτι σας.

Έπειτα τα κέντρα δεδομένων, το λεγόμενο υπολογιστικό νέφος – cloud – που προσφέρει υπολογιστική ισχύ. Στην συνέχεια η επεξεργασία και αποθήκευση δεδομένων, από τα ηλεκτρονικά αρχεία ασθενών μέχρι τα ψηφιακά νομίσματα και τις αποταμιεύσεις σας στην τράπεζα. Έπειτα οι εφαρμογές, από το λειτουργικό σύστημα των συσκευών σας και το instagram, μέχρι τα παιχνίδια στο κινητό σας. Στην κορυφή της πυραμίδας βρίσκεται η τεχνητή νοημοσύνη που χρειάζεται πρόσβαση σε όλα τα προηγούμενα επίπεδα της τεχνολογικής στοίβας για να εκπαιδευτεί και να τρέξει.

Πάνω από το 80% των ψηφιακών υπηρεσιών στην Ευρώπη βασίζονται σε επίπεδα της τεχνολογικής στοίβας που ελέγχονται από ξένες δυνάμεις. Αυτό δημιουργεί στρατηγικές εξαρτήσεις που δεν είναι αποδεκτές καθώς υπονομεύουν την ασφάλεια, την ανταγωνιστικότητα, την ιδιωτικότητα και την γεωπολιτική αυτονομία της Ευρώπης. Η ανάπτυξη και η ετοιμότητα ενάντια στις απειλές εξαρτώνται από την ψηφιακή ανεξαρτησία της Ευρώπης. Ωστόσο είναι εξίσου αντιληπτό πως υπάρχουν διαφορετικές δυνατότητες παρέμβασης στα επιμέρους επίπεδα της τεχνολογικής στοίβας.

Στα δυνατά σημεία συγκαταλέγονται τα δίκτυα και η συνδεσιμότητα. Οι μεγάλες ευρωπαϊκές εταιρείες τηλεπικοινωνιών έχουν επενδύσει σε δίκτυα οπτικών ινών και 5G, διασυνδέσεις κόμβων και ψηφιακές υποδομές. Αντίθετα τις κρίσιμες πρώτες ύλες ή τις έχεις ή δεν τις έχεις οπότε και θα πρέπει να τις εισάγεις – σημειωτέον η Ελλάδα διαθέτει σημαντικό πλούτο σε στρατηγικές πρώτες ύλες όπως είναι το γάλλιο. Στους ημιαγωγούς και στα τσιπάκια επικρατεί ισορροπία: οι αμερικανικές εταιρείες έχουν τον σχεδιασμό, στην Ταϊβάν παράγεται πάνω από το 90% και στην Ευρώπη κατασκευάζονται τα μηχανήματα που χρησιμοποιούνται για την παραγωγή.

Εκεί που η Ευρώπη μπορεί να ανακτήσει χαμένο έδαφος με τις κατάλληλες επενδύσεις είναι στα κέντρα δεδομένα & το υπολογιστικό νέφος, τις εφαρμογές και την τεχνητή νοημοσύνη.

Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, η συζήτηση δεν είναι αν θα γίνουν κέντρα δεδομένων. Σχεδόν το σύνολο των κομμάτων του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου συγκλίνουν πως είναι μονόδρομος για μια ανταγωνιστική και ανεξάρτητη Ευρώπη. Η συζήτηση έγκειται στους περιορισμούς που θα υπάρξουν στην ανάπτυξη των κέντρων δεδομένων από τις άλλες στρατηγικές επιλογές της Ένωσης (π.χ. πράσινη μετάβαση, τη βιωσιμότητα, την ιδιωτικότητα των δεδομένων, κ.λπ.). Οι διαφοροποιήσεις που υπάρχουν αντιπροσωπεύουν και τις ιδεολογικές διαφορές των μεγαλύτερων ευρωπαϊκών κομμάτων.

Για παράδειγμα το Ευρωπαϊκό Λαϊκό Κόμμα –το μεγαλύτερο κόμμα στο οποίο πρόσκειται η ΝΔ – στην ετήσια έκθεσή του δεν αναφέρει τίποτα για περιορισμούς και περιορίζεται μόνο στις επενδύσεις του ιδιωτικού τομέα. Αντίθετα οι Σοσιαλιστές και Δημοκράτες – το δεύτερο μεγαλύτερο κόμμα στο οποίο πρόκειται το ΠΑΣΟΚ – αναφέρεται σε κρίσιμες υποδομές, δημόσιες και ιδιωτικές επενδύσεις και την ανάγκη πολιτικών για να διασφαλιστεί η πρόσβαση σε νερό και ηλεκτρισμό ισότιμα σε πολίτες και κέντρα δεδομένων.

Τα ίδια ισχύουν και για την Ελλάδα. Τα κέντρα δεδομένων είναι απαραίτητες, νευραλγικές υποδομές για τη χώρα μας, με ιδιαίτερα αυξημένα γεωστρατηγικά οφέλη από τη λειτουργία τους στη περιοχή των Βαλκανίων, συνεισφέροντας επίσης στις πολιτικές άμυνας και αποτροπής από “απαιτητικούς” γείτονες. Όμως η λειτουργία τους απαιτεί ένα σαφές πλαίσιο ώστε το περιβαλλοντικό αποτύπωμα να είναι ελεγχόμενο και να διασφαλίζεται η ισότιμη πρόσβαση πολιτών και επιχειρήσεων στα δίκτυα κοινής ωφέλειας. Άλλωστε, η ψηφιακή ανεξαρτησία δεν έχει νόημα αν χτιστεί εις βάρος εκείνων που καλούνται να την υποστηρίξουν καθημερινά.